Faaliyet Türü
Arabuluculuk
Arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlığın tarafsız bir arabulucu eşliğinde görüşülmesi ve mümkünse tarafların kendi iradeleriyle anlaşmaya varması için yürütülen bir süreçtir. Arabulucu karar vermez, taraflardan birinin yerine geçmez ve hüküm kurmaz. Amaç, taleplerin ve çözüm ihtimallerinin düzenli bir görüşme ortamında ele alınmasıdır.
Arabuluculuk ihtiyari veya dava şartı olarak gündeme gelebilir. İhtiyari arabuluculukta taraflar, dava zorunluluğu bulunmasa da uyuşmazlığı görüşme yoluyla ele almak isteyebilir. Dava şartı arabuluculukta ise dava açmadan önce başvuru yapılması gerekir. İş, ticari ve tüketici uyuşmazlıklarının bir bölümünde bu yol uygulanabilir. Kapsam, mevzuat değişiklikleri ve talebin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İhtiyari ve dava şartı arabuluculuk
İhtiyari arabuluculukta tarafların sürece katılması ve görüşmeleri sürdürmesi kendi tercihleriyle olur. Dava şartı arabuluculukta ise başvuru yapılmadan dava açılması halinde usule ilişkin sonuçlar doğabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığı başvuru öncesinde kontrol edilmelidir. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku ile Ticaret ve Şirketler Hukuku başlıklarında bazı talepler bakımından arabuluculuk aşaması özellikle önem taşır. Tüketici uyuşmazlıkları da talebin türü ve parasal sınırlar bakımından ayrıca incelenir.
Süreç nasıl işler?
Süreç genellikle arabuluculuk bürosuna başvuru ile başlar. Başvuru sonrasında arabulucu görevlendirilir ve taraflara ilk toplantı için bildirim yapılır. İlk toplantıda uyuşmazlığın konusu, katılım durumu ve görüşme yöntemi belirlenir. Taraflar anlaşmaya varırsa anlaşma belgesi düzenlenir; anlaşma sağlanamazsa son tutanak tutulur. Dava şartı arabuluculukta son tutanak, dava açılması halinde mahkemeye sunulabilir.
Anlaşma belgesi ve icra edilebilirlik
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, tarafların üzerinde uzlaştığı konuları gösterir. Belgenin kapsamı, tarafların iradesi ve uyuşmazlığın niteliğiyle sınırlıdır. Koşulları mevcutsa anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhiyle veya kanunda öngörülen diğer usullerle icra kabiliyeti kazanabilir. Bu nedenle metnin açık ve uygulanabilir olması önemlidir.
Avukat ve arabulucu rolleri
Misyon Hukuk Bürosunda arabuluculuk faaliyeti yürüten avukatlar bulunmaktadır. Ancak avukatlık ve arabuluculuk farklı rollerdir. Arabulucu tarafsızdır; taraflardan birini temsil etmez ve taraf tutmaz. Avukat ise müvekkilinin hak ve menfaatlerini temsil eder, başvuru ve görüşme sürecinde hukuki değerlendirme yapar. Aynı dosyada aynı kişinin hem arabulucu hem de taraf vekili olarak görev üstlenmesi mümkün değildir. Sinan KARATAŞ, Adalet Bakanlığı arabuluculuk siciline 35657 sicil numarasıyla kayıtlıdır. Bu ayrım, sürecin tarafsızlığı ve temsil ilişkisinin açıklığı bakımından korunur.
Sık sorulan sorular
Arabuluculukta anlaşma zorunlu mudur?
Hayır. Arabuluculuk görüşmeleri tarafların iradesine dayanır. Taraflar anlaşmaya varabilir veya anlaşma sağlanmadan süreç son tutanakla tamamlanabilir.
Dava şartı arabuluculukta toplantıya katılmak gerekir mi?
Dava şartı arabuluculukta başvuru ve toplantıya katılım usul bakımından önem taşır. Katılımın sonuçları uyuşmazlığın türüne ve ilgili mevzuata göre değerlendirilmelidir.
Avukat arabuluculuk görüşmesinde tarafı temsil edebilir mi?
Avukat, taraf vekili olarak görüşmeye katılabilir ve müvekkilini temsil edebilir. Ancak aynı dosyada arabulucu rolünü üstlenen kişi taraf vekilliği yapamaz.
İlgili bağlantılar
İletişim
Arabuluculuk sürecine ilişkin başvurularda uyuşmazlığın konusu, taraf bilgileri, varsa önceki yazışmalar ve süreler birlikte değerlendirilir.